پرونده

بی‌عدالتی در عدالت پژوهی

نویسنده:
اهمیت‌یابی عدالت در ایران بیش از آن‌که متاثر از نفوذ دیدگاه‌های چپ‌گرایانه و لیبرالیستی متاخر بین‌المللی باشد، به سبب توجه اسلام به این مفهوم بود؛ توجهی که موجب شده بود حتی نگاه‌های چپ‌گرایانه برای جایابی در ایران از مشترکات بعضا لفظی با اسلام بهره بجویند...
اهمیت‌یابی عدالت در ایران بیش از آن‌که متاثر از نفوذ دیدگاه‌های چپ‌گرایانه و لیبرالیستی متاخر بین‌المللی باشد، به سبب توجه اسلام به این مفهوم بود؛ توجهی که موجب شده بود حتی نگاه‌های چپ‌گرایانه برای جایابی در ایران از مشترکات بعضا لفظی با اسلام بهره بجویند. با پیروزی انقلاب اسلامی مفهوم عدالت و تجلیات آن به‌مثابه‌ی معیار سنجش تحقق آرمان‌های انقلاب نوپا مطرح شد. این معیار، هم انقلابی ماندن نظام سیاسی اسلامی ایران را می‌سنجد و هم اسلامی ماندن آن را. جامعه‌ی ایران پس از انقلاب اسلامی به میزان توجه به عدالت و تلاش درجهت متجلی ساختن آن قوام‌یافته است و مردم مسلمان، میزان همبستگی معنایی «انقلابی بودن» و «اسلامی بودن» با ساختار نظام سیاسی را به‌وسیله‌ی مفهوم عدالت می‌سنجند. باوجود اهمیت عدالت و دغدغه‌ی مردمی نسبت به این موضوع، هنوز تبیین چیستی عدالت و امر عادلانه آن‌طور که باید و شاید مورد توجه اندیشمندان ایرانی قرار نگرفته است. حتی غرب‌گرایان ایرانی نیز به اندازه‌ی اهمیت عدالت در اندیشه‌ی غربی متاخر، به این مفهوم توجه نکرده‌اند. به همین جهت در عرصه‌ی اجرا نیروهای حاکمیتی و مردمی بدون داشتن نظری دینی-بومی روشن سعی در متجلی ساختن عدالت در مناسبات جامعه‌ی ایران اسلامی دارند. بعضا اندیشه‌های غیردینی عدالت به‌صورت ناقص و با توجیهات دینی به‌عنوان نگاه دین به عدالت عرضه ‌شده و همچنانی که انتظار می‌رفت و می‌رود از سوی اندیشمندان دینی به سبب مبانی غیردینی و از سوی متن جامعه به سبب کارایی ناقص یا عدم کارایی طردشده‌ است. اولویت اجرا بر اندیشه، پراکنده‌کاری، عدم پی‌جویی ایده‌ها و تقلید ناقص و مقطعی از اندیشه‌های غیردینی-غیربومی را می‌توان ثمره‌ی عدم توجه کافی و لازم فضای اندیشه و فکر ایرانی به مفهوم عدالت دانست.  با این‌ حال فضای اندیشه‌ی ایران اسلامی از تاملات در باب مفهوم عدالت کاملا خالی نیست...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code