باشگاه نويسندگان

تعاملات دوسویه ی فرهنگ و اقتصاد

نویسنده: عادل پیغامی معاون پژوهشی دانشگاه امام صادق(ع)
در بدو شکل گیری و حین تفکیکی که بین علوم اجتماعی اتفاق افتاد، در نتیجه مرزهای موضوعی، دانش سیاست را از دانش اقتصاد و علم‌النفس را از علم‌الاجتماع جدا ساخت. دانش اقتصاد، علم معیشت و ثروت نام گرفت و با مفاهیم و موضوعات چون پول، مصرف، درآمد، توزیع ثروت، مالیات و تجارت، مرزهای خود را از سایر علوم انسانی و معارف اجتماعی بازشناخت....
در بدو شکل گیری و حین تفکیکی که بین علوم اجتماعی اتفاق افتاد، در نتیجه مرزهای موضوعی، دانش سیاست را از دانش اقتصاد و علم‌النفس را از علم‌الاجتماع جدا ساخت. دانش اقتصاد، علم معیشت و ثروت نام گرفت و با مفاهیم و موضوعات چون پول، مصرف، درآمد، توزیع ثروت، مالیات و تجارت، مرزهای خود را از سایر علوم انسانی و معارف اجتماعی بازشناخت.
به نحوی که چه بسا کمترین اشتراک و تلاقی بین علوم انسانی ـ اجتماعی چون سیاست، اقتصاد، حقوق، جامعه شناسی، روان شناسی و ... باقی نماند. مشکل آنجایی حاد شد که این مفارقت معرفتی و نظری به جدایی و تفکیک واقعیتهای انسانی ـ اجتماعی انجامید و نظامهای مختلف سیاسی، اجتماعی، حقوقی و اقتصادی نیز انجامید، اما در تداوم سیر تکاملی این دانشها، با شکل گیری مطالعات و دانشهای بین رشته ای و ترکیبی، وجه تمایز و فارق بین علوم، از بین رفت. در رابطه با حوزه اقتصاد، کلید این مسئله در تعریف دانش اقتصاد اتفاق افتاد که حوزه مطالعاتی آن از سطح موضوعات فراتر رفت. ابتدا در اوائل قرن بیستم اقتصادیات به فرآیندهایی چون تولید، توزیع و مصرف شدند، سپس در اواسط قرن بیستم دانش اقتصاد تعریفی بس فراخ یافت و علم تخصیص بهینه منابع محدود برای خواسته های نامحدود نام گرفت. این دو بسط معنایی و گسترش معرفتی دانش اقتصاد، مرزهای این دانش را از قید موضوعی رهانید و به دایره مسائل روش شناختی کشانید. اتفاق مهمی که در این میان افتاده بود این بود که موضوعاتی که قبلا در دایره اقتصاد قرار نمی گرفتند، حال می توانستند توسط علم اقتصاد مورد تحلیل و بررسی علمی واقع شوند، البته طی همان زمان هم که دانش اقتصاد، علم پول و تأمین اعتبار و ثروت بود، تمامی ابعاد فردی و اجتماعی بشر، حداقل از باب مقدمه و یا ابزار به نحوی مشتمل بر ابعاد اقتصادی نیز می شدند، اما این امر باعث نمی شد که علم اقتصاد خود را داعیه دار بررسی و تحلیل آن بخش از حیات انسان بداند. فی المثل مسکن، بهداشت، تئاتر، نفت، ارتباطات، هنر، کشاورزی و ... هر یک به نحوی، در حوزه تأمین مالی خرید و فروش، قیمت، هزینه و ...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code