باشگاه نويسندگان

فقه و موضوع‌شناسی حزب

نویسنده: داود فیرحی استاد دانشگاه تهران
در جلد دوم از کتاب فقه و سیاست در ایران معاصر، به فراخور مسئله درباره اهمیت موضوع‌شناسی در پژوهش‌های فقهی ـ سیاسی و برخی مناقشات موجود صحبت شد.1به طور خلاصه از دیدگاه تحقیقات فقهی، حزب نیز(همانند هر مسئله‌ی دیگر از مسائل شرعی) دو عنوان قابل پژوهش دارد: موضوع و حکم...
در جلد دوم از کتاب فقه و سیاست در ایران معاصر، به فراخور مسئله درباره اهمیت موضوع‌شناسی در پژوهش‌های فقهی ـ سیاسی و برخی مناقشات موجود صحبت شد.1به طور خلاصه از دیدگاه تحقیقات فقهی، حزب نیز(همانند هر مسئله‌ی دیگر از مسائل شرعی) دو عنوان قابل پژوهش دارد: موضوع و حکم.
از دیدگاه فقیهان، هر موضوعی حکمی دارد و هر حکمی موضوعی. با وجود این بسیاری از موضوعات به گونه ای است که اگر تصور روشن و درستی از آنها وجود نداشته باشد، استنباط حکم آنها مقدور نیست، مثل حقیقت مجلس و نمایندگان مجلس، حقیقت انتخابات و نظام انتخاباتی، حقیقت حزب و نظام حزبی، حقیقت قانون موضوعه و حقیقت ریاست جمهوری. این گونه موضوعات به گونه‌ای است که تصور دقیق و روشن از آنها هم به فقه‌شناسان در امر استنباط حکم و هم به شهروندان و فعالان سیاسی در عمل کردن به احکام آنان یاری می‌رساند. جای نگرانی است که نه تنها تحقیقات برجسته‌ای در این باره صورت نگرفته که تاکنون مقدمات لازم برای ورود به چنین مباحثی در هر دو دانش فقه و سیاست نیز فراهم نشده است. چنین تأخیر و تأخری در حالی رخ داده است که فقیهان روشن‌بین همواره بر ضرورت تحقیق در موضوع‌شناسی احتمال تبدل موضوع و ظهور موضوعات جدید در جامعه توجه کرده‌اند.
امام خمینی(ره) در منشور روحانیت مورخ 3 اسفند 1367 تأکید می‌کند: اجتهاد به همان سبک صحیح است، ولی این بدان معنا نیست که فقه اسلام پویا نیست، زمان و مکان دو عنصر تعیین‌کننده در اجتهادند. مسئله‌ای که در قدیم دارای حکمی بوده است به ظاهر همان مسئله در روابط حاکم بر سیاست و اجتماع و اقتصاد یک نظام ممکن است حکم جدیدی پیدا کند؛ بدان معنا که با شناخت دقیق روابط اقتصادی و اجتماعی و سیاسی همان موضوع اول، که از نظر ظاهر با قدیم فرقی نکرده است، واقعا موضوع جدیدی شده است که قهرا حکم جدیدی می‌طلبد. مجتهد باید به مسائل زمان خود احاطه داشته باشد....



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code