پرونده

کارآمدی کلید عبور از بحران

نویسنده: زهرا محمدی/ دانش‌آموخته‌ی علوم سیاسی
ظهور جمهوری اسلامی ایران در هنگامه‌ی برتری‌جویی و تک‌تازی مدرنیته در جهان، نوید «روحی» در جهان «بی‌روح» بود. جمهوری اسلامی در روند دولت‌سازی خود که اهدافی جهانی برای گسترش مجدد تمدن اسلامی دارد، همواره دچار مشکلاتی بود که برخی از آن‌ها به وضعیت بحرانی رسیده است. بحران، تعادل نظام برای حکمرانی مطلوب و اولویت‌های آن را نابسامان می‌کند...
ظهور جمهوری اسلامی ایران در هنگامه‌ی برتری‌جویی و تک‌تازی مدرنیته در جهان، نوید «روحی» در جهان «بی‌روح» بود. جمهوری اسلامی در روند دولت‌سازی خود که اهدافی جهانی برای گسترش مجدد تمدن اسلامی دارد، همواره دچار مشکلاتی بود که برخی از آن‌ها به وضعیت بحرانی رسیده است. بحران، تعادل نظام برای حکمرانی مطلوب و اولویت‌های آن را نابسامان می‌کند.
در این نوشتار به بررسی چگونگی عبور جمهوری اسلامی ایران از بحران‌ها در این چهار دهه زیستار نظام، بر اساس چهارچوب مفهومی بحران‌های پنج‌گانه‌ی لوسین پای در کتاب «بحران‌ها و توالی‌ها در توسعه‌ی سیاسی» می‌پردازیم1 و سپس بحران پیش روی شرایط فعلی را ارزیابی می‌کنیم.

1. بحران هویت؛ جنبش‌های جدایی‌طلبانه در کشور
لوسین پای معتقد است که بحران هویت ماحصل رخدادی است که افراد برای تبیین روابط خود با دیگران و محیط اطراف، نیازمند به یک قالب ارزشی باشند و هرگاه عناصر بنیادین این نظام ارزشی سست شود و یکپارچگی خود را از دست بدهد، هویت فرد در حالت بی‌تعادلی قرار می‌گیرد و بنای ناسازگاری سر می‌دهد. از منظر وی ما شاهد شکل‌گیری چهار شکل اصلی از بحران هویت در نظام‌های سیاسی هستیم؛ اولین نوع بحران به احساسات مربوط به سرزمین و رابط فضای جغرافیایی با احساسات ناسیونالیستی ارتباط می‌یابد. دومین شکل، آن ‌وقت رخ می‌دهد که ساختار اجتماعی و به‌ ویژه تقسیمات طبقاتی چنان گسترش یابد که مانع وحدت ملی شود. سومین صورت آن  با تعارض بین هویت‌های فراملی و تعهد به هویت ملی مشترک سروکار دارد. چهارمین شکل بحران هویت در اثر پیامدهای روانشناسانه‌ی تغییر اجتماعی سریع و احساسات دوگانه نسبت به بیگانگان ایجاد می‌شود.2
پس از پیروزی انقلاب اسلامی، برخی از گروهک‌های قومی-مذهبی با کمک کشورهای خارجی در مناطق مرزی کشور خواستار جدایی‌طلبی شدند. این گروهک‌ها هویت‌خواهی خود را زیر چتر هویت اسلامی-ایرانی توصیف نمی‌کردند و به همین خاطر منازعات سنگینی میان آن‌ها و نیروهای پاسدار انقلاب اسلامی رخ داد که اوج آن در دهه‌ی 60 در کردستان بود...



ارسال پیام اشتراک



 
 
 Security code